Vulawuri bya Gezi ra Rixaka
Xitatimende xa xikongomelo
Ku lawula vumaki bya gezi hi ku landza milawu ya mfumo, tipholisi, xiyimo na mintolovelo yo antswa ya matiko eku seketeleni nhluvukiso wo tshamiseka.
Vulawuri bya Gezi ra Rixaka (NER) i huvo ya vulawuri ehenhla ka Vumaki bya Mphakelo wa Gezi (ESI) eAfrika Dzonga. I huvo leyi tiyimeleke leyi tumbuluxiweke hi ku landza Nawu wa Gezi wa nomboro ya 41 wa 1987 tanihi leswi wu hundzuluxiweke hi 1995.
Ku lawula vumaki bya gezi hi ku landza milawu ya mfumo, tipholisi, xiyimo na mintolovelo yo antswa ya matiko eku seketeleni nhluvukiso wo tshamiseka.
Ku va murhangeri wa xiyimo xa le henhla ematikweni eku lawuleni gezi
Hilaha NER yi nga ku pfunaka ha kona?
Nawu wa Gezi wa nomboro ya 41 wa 1987 tanihi leswi ku hundzuluxiweke swikongomelo exikarhi ka swin?wana NER yi ta tshunxa ku kwetlembetana exikarhi ka vaphakeri va gezi na vatirhisi, na le xikarhi ka vaphakeri hi voxe.
Loko u nga tsakisiwi hi ndlela leyi muphakeri wa gezi wa wena a khomaka swivilelo swa wena ha yona, NER yi nga ku pfuna.
Tsundzuka leswaku ndhawu yo sungula ku tihlanganisa i ya mphakelo wa gezi (xikombiso mhasipala, Eskom)
Swivilelo
I swivilelo swa njhani leswi NER yi nga ku pfunaka ha swona? NER yi tirhana na swivilelo leswi nga sukaka eka timhaka ta gezi:
Nkoka wa vukorhokeri
Nkoka wa mphakelo
Akhawunti
Mitara
Tihakelo
I yini lexi u faneleke ku xi endla?
Xo sungula endla xivilelo na muphakeri wa wena
Loko xivilelo xi nga ololoxiwi, bana riqingho, tsala kumbe u kongomisa e-mail eka
HI TA KHOMA XIVILELO XA WENA HI KU TSHEMBHEKA NA HI KU HATLISA LOKU KOTEKAKA
LESWI U FANELEKE KU SWI TIVA
MINTIRHO YA MUPHAKERI
Mphakelo wa Gezi
Vaphakeri hinkwavo va muganga va fanele ku nyikiwa layisense hi NER. A ku na muphakeri wa gezi ra muganga loyi a nga na mfanelo yo tumbuluxa no phakela gezi eka tikhasimende a nga ri na mpfumelelo wa NER.
Muphakeri wa muganga a nge hundziseri layisense ya yena ku phakela gezi eka muphakeri wun?wana wa muganga ehandle ka vutivi bya NER.
Muphakeri wa muganga a nga na mfanelo wo koxa tihakelo leti nga si ku pasisiwangiki hi NER kumbe ku cinca swivumbeko a nga kumangi mpfumelelo wa NER. Kutani tikhasimende ti ta va na timfanelo to ya mahlweni ti hakela tihakelo leti ringanyetiweke hambi ku ri tihakelo to ka ti nga ri nawini leti simekiweke hi muphakeri wa muganga.
ku nyika wena, khasimende, mphakelo
Muphakeri wa muganga u na ntirho wo phakela gezi eka ndhawu leyi tsarisiweke kumbe xitandi eka ndhawu ya xona ya mphakelo ntsena loko khasimende yi ri eka xiyimo no tsakela ku hakela eka mphakelo lowu nyikiweke.
Muphakeri wa muganga u fanele ku nyika khasimende swivumbeko swa tihakelo leti nga kona na swiyenge loko khasimende yi endla xikombelo xa mphakelo.
Muphakeri wa muganga u na ntirho wo tivisa tikhasimende ta yena hi ku tlakusiwa ka tihakelo, tihakelo to hambana ta mphakelo wa gezi na hilaha ti tirhaka ha kona leswaku va ta endla swiboho swo twala loko va endla xikombelo xa mphakelo. (Tiva leswaku hi hala tlhelo tikhasimende ti na vutihlamuleri byo vutisa hi tihakelo leti nga ta fikelela swilaveko swa tona.)
Eka tikhasimende leti hakelaka ti nga si tirhisa gezi, muphakeri wa muganga u na vutihlamuleri byo va na ndhawu laha ku nga ta xavisiwa makhadi ya gezi. Switici swo xavisela gezi swi fanele ku va eka ndhawu leyi fikelekaka.
Va na vutihlamuleri byo vona leswaku switici swo xavisela gezi swa pfuriwa hi tiawara ta ntolovelo exikarhi ka vhiki, naswona ku suka hi 8:00 ku fika 12:00 hi ku hela ka vhiki kumbe tiholideyi.
Muphakeri wa muganga a nga herisa mphakelo kumbe ku hunguta mphakelo wa gezi ntsena loko:
Khasimende yi hluleka ku hakela gezi kumbe yi ya mahlweni yi nga hakeli endzhaku ko amukela xitiviso xo herisa mphakelo ku suka eka loyi a nyikaka layisense;
Ntwanano eka mhaka leyi wu ri eka kontiraka na khasimende;
Ku nghenisiwa ka tintambhu ku nga hlayisekangi;
Khasimende yi nga ri na xitifikheti xo landzelela swipimelo;
Ku ri na vumbhoni bya leswaku mutirhisi u kavanyete mitara;
Mutirhisi a tlula milawu leyi faneleke;
Kumbe mutirhisi a nga ri na mali.
Muphakeri wa muganga u na ntirho wo phakela hi ku tshembheka no phakela ku ya mahlweni gezi eka vatirhisi na vutihlamuleri byo lulamisa netiweke ku vona leswaku ku na mphakelo wa xiyimo wa le henhla.
Tihakelo
Muphakeri wa muganga u na ntirho wo nyika mutirhisi:
Xitatimende xa n?hweti na n?hweti lexi hlamuselaka swi va rivaleni nhlayo ya tiyuniti leti tirhisiweke ku hlaya ka mitara loku hlamuselaka swi va rivaleni ku sungula ku hlaya mitara na mahetelelo eka nkarhi wa xitatimende na tihakelo ta tiyuniti leti tirhisiweke
Laha matirhiselo ya mutirhisi ya nga lo ringanyetiwa kunene, xitatimende xi fanele ku kombisa leswi, na mali yin?wana yo tatisa leyi hakeriweke hi khasimende hi nkarhi lowu ringanyetiweke swi fanele ku hunguta tihakelo ta khasimende eka akhawunti ya yena
Laha khasimende yi kanetaka, yi nga kombela muphakeri ku kambisisa ntiyiso wa mitara mahala, mali yi ta vuyiseriwa hi muphakeri loko swo kumeka leswaku ku vile no koxiwa mali yo tala.
Laha ku nga na nkwetlembetano, ku tsundzuxiwa khasimende ku ya mahlweni no hakela gezi leri a ri tirhisaka ku papalata ku tsemeriwa tanihi leswi mali yo engeteriwa leyi u yi hakelaka u nga vuyiseriwa yona hi ku famba ka nkarhi.
Khasimende yi na ntirho wo tivisa muphakeri wa muganga loko yi rhurha, kumbe loko yi lava ku herisa mphakelo kumbe loko yi lava ku hundziseriwa eka kherefu yintshwa.
Dyondza ya khasimende
Muphakeri wa muganga u na ntirho wo fambisa minongonoko ya dyondzo hi nhlayiseko, matirhiselo ya kahle ya gezi kumbe hi mhaka yihi kumbe yihi leyi fambelanaka na mphakelo wa gezi lowu nga engetelaka ku twisisa ka khasimende na matirhiselo ya gezi.
Muphakeri wa gezi u tlhela a va na ntirho wo tivisa khasimende hi tihakelo to hambana, hilaha ti tirhisiwaka ha kona, ntshikilelo na mfanelo wa tona.
Swivilelo
Tsundzuka ndhawu yo sungula ku yisa swivilelo ku fanelel ku va eka muphakeri wa muganga.
Khasimende yi na mfanelo wo vilela hi nkoka wa mphakelo lowu nyikiwaka hi muphakeri wa muganga.
Loko khasimende yi nga enerisiwi hi mbuyelo kumbe ndlela leyi xivilelo xi fambisiweke xiswona, khasimende yi nga hundzisela mhaka eka NER ku kuma ku pfuniwa.
MINTIRHO YA KHASIMENDE
Mphakelo wa gezi/ku nghenisiwa ka gezi
Khasimende yi na vutihlamuleri byo nghenisa tiwayere na gezi eka yindlo ya khasimende kumbe ndhawu.
I vutihlamuleri bya khasimende ku kuma ku pfuneka eka mutivi wa swa gezi ku nghenisa switirhisiwa swa gezi leswi faneleke.
khasimende yi na vutihlamuleri byo tiyisisa dyondzo ya mutivi wa swa gezi na ntiyiso wa xitifikheti lexi nyikiwaka xa ntirho lowu endliweke.
Vutihlamuleri bya khasimende byi angarhela ndhawu ya muako hinkwayo. Xin?wana na xin?wana lexi humelelaka (ehandle ka mitara) ehandle ka ndzilekano wa ndhawu ya khasimende i vutihlamuleri bya muphakeri wa gezi la nga na layisense. (Khasimende yi na vutihlamuleri bya switirho hinkwaswo leswi nga le ndhawini ya yena handle ka loko swi nga katsiwangi eka ntwanano wa mphakelo)
Khasimende yi fanele ku va na Xitifikheti xo Tiyisisa lexi nyikiwaka hi mutivi wa swa gezi loyi a swi dyondzeleke a tlhela a tsarisiwa loyi a ngheniseke tintambhu ta gezi kumbe ku kambela yindlo.
Khasimende yi na mfanelo wo vilela eka NER loko muphakeri wa gezi wa muganga a ala ku n?wi phakela gezi ku nga ri na nhlamuselo leyi twalaka.
Ku hakela gezi ra wena
Khasimende yi na ntirho wo hakela gezi leri yi ri tirhiseke nkarhi hinkwawo (hi nkarhi wo karhi).
Khasimende yi na mfanelo wo vilela eka muphakeri wa muganga la nga na layisense loko yi nga tsakisiwi hi nkoka wa mphakelo lowu yi wu kumaka.
Loko khasimende yi nga tsakisiwi hi ndlela leyi xivilelo xi fambisiweke ha yona, khasimende yi na mfanelo wo endla xivilelo eka NER laha ku nga ta lavisisiwa hi ku yimela khasimende.
Hi ku va ku sayiniwile ntwanano na muphakeli loyi a nga na layisense, ndzi fanele ku hakela dhipoziti tanihi leswi yi vekiweke hi muphakeri wa muganga ku nga si nghenisiwa gezi.
Khasimende yi na vutihlamuleri byo tihlanganisa na muphakeri wa muganga loko a nga amukeli xitatimende xa n?hweti.
Khasimende yi na vutihlamuleri byo ya mahlweni yi hakela gezi leri yi ri tirhisaka hambi loko ku ri na ku hambana eka akhawunti ya gezi.
Khasimende yi na vutihlamuleri byo sirhelela michini, switirhisiwa swa gezi kumbe xitirhisiwa xin?wana lexi nyenyelaka loko xi khumbana na gezi.
Laha mphakelo lowu yaka mahlweni wu lavekaka, khasimende yi na vutihlamuleri byo nghenisa mphakelo lowu nga ta rindza nghozi;
Hi ku langutisa leswaku ku kavanyetiwa ka gezi a swi sirheleleki, khasimende yi na vutihlamuleri byo teka swipimelo leswi faneleke ku kota ku lwisana na xiyimo lexi.
KU XAVISA GEZI NAKAMBE
I yini ku xavisa gezi nakabe?
Ku xavisa gezi nakambe hi loko xiyenge eka nxaxamelo wo xava gezi xi xava ri tele ku suka eka muphakeri kutani xi ri xavisela vanhu van?wana ku ya hi nxaxamelo. Xibukwana lexi xi hlamusela vuxaka byo xavisa nakambe exikarhi ka muxavi (la xavisaka nakambe/n?winyi) loyi a xavaka ku suka eka muphakeri wa gezi wa muganga kutani a xavisela mutirhisi (muhirhi/n?winyi).
Xana ku xavisa gezi nakambe swi humelele rini?
Ku xavisa gezi nakambe swi humelela loko ri phakeriwa hi xitalo, eka tindhawu leti nga le hansi ka munhu un?we loyi a tlhelaka a xavisela lava tshamaka eka ndhawu yeleyo kumbe vinyi va tindhawu.
Tindhawu ku nga va biloko ya tifulete, tindlo ta le madorobeni, miako ya swa mabindzu, ndhawu ya swa vumaki, miako ya tihofisi na swin?wana.
Mhaka yin?wana yo hlawuleka hi leswaku vanhu lava nga hirha/vinyi va hakela gezi eka muxavisi/n?winyi wa ndhawu ku nga ri eka muphakeri wa muganga.
Xana nawu wu vula yini eka ku xavisa gezi nakambe?
Milawu ya mhasipala ya nkarhinyana: Milawu ya mhasipala yi hlamusela leswaku vatirhisi (vahirhi/vinyi) a va fanelangi ku vekiwa eka xiyimo xo tlula lexi a va ta va eka xona, loko muphakeri wa gezi a ku nga ri yena. Swinawana swo tala eka milawu ya mhasipala yo hambana swi hlamusela rito hi rito leswi katsiwaka eka Xinawana xa 11 xa Nawu wa Gezi wa 1987 tanihi leswi wu hundzuluxiweke.
Xinawana xa 11 xa Nawu wa Gezi: Xiyenge xa 11 xi vula leswaku:
Xiyenge xa 11 xi hlamusela leswaku: Tihakelo na swiyimo leswi gezi ri xavisiwaka eka swona a swi fanelangi swi va leswi nga amukelekiki eka muxavi ku tlula leswi a ta hlangana na swona loko a lo xava gezi ku suka eka muphakeri loyi a phakelaka muxavisi naswona muxavisi un?wana na un?wana hi ku komberiwa hi muxavi u ta n?wi nyika mahungu laya faneleke ku n?wi pfuna ku vona leswaku switatimende swa gezi leswi a swi amukelaka hi swona ke.
Xiyenge xa 11 xi ya mahlweni xi vula leswaku xinawana xi nge tirhi: laha milawu kumbe swinawana swa vulawuri bya muganga, lebyi lawulaka maxaviselo ya gezi byi nga le ku tirheni;
Eka ku xavisa gezi hi munhu la nga na layisense kumbe un?wana na un?wana, hi ku landza xiyenge xa xa Nawu, a nga tshikiwa ku ya hi swilaveko swa xiyenge xexo.
Hi ku ya hi Xiyenge xa 11 : Huvo yi nga tshika muphakeri wihi kumbe wihi, kumbe ntlawa wa muphakeri lowu ku ya hi Xiyenge xa 6 xa Nawu, ku suka eka swilaveko swa xiphemu xa swinawana swa na na huvo va nga tshikiwa nkarhi wihi kumbe wihi swi va swa nkarhi hinkwawo kumbe xiphemu xa kona endzhaku ka kwalomu ka xitiviso xa tsevu wa tin?hweti loko ku tshikiwa koloko ku ta va ku nyikiwile muphakeri loyi ku vulavuriwaka hi yena.
Hi tihi tihakelo leti ndzi faneleke ku koxiwa tona hi muxavisi/n?winyi wa ndhawu?
Muxavisi/n?winyi wa ndhawu a nga fanelangi ku koxa ku tlula leswi muphakeri a ta swi koxa, loko a va ta ku phakela gezi. Xik. ? loko u ri mupfuni wa le kaya kutani muphakeri wa muganga xxxx u hakerisa abc /kwh muxavisi/n?winyi wa ndhawu u fanele ku koxa mali leyi fanaka.
Xana tihakelo ti fanele ku kombisa yini eka akhawunti?
Xitatimende xi fanele ku kombisa tihakelo ta gezi leri u nga phakeriwa rona. Tihakelo ti fanele ku kombisa tihakelo ta gezi, leti nkarhi wun?wana ti vuriwaka tiyuniti, leti endliwaka hi kwh na/kumbe,
Tihakelo ta mphakelo ? leti katsaka tihakelo leti endliweke hikwalaho ka muxavisi/n?winyi wa ndhawu hi ku ku nyika gezi. Tihakelo leti ti vumbiwa hi ku hlaya mitara, endlelo ro humelerisa xitatimende.
Loko ku ri na tihakelo tin?wana, ti fanele ku kombisiwa no kumiwa kun?wana naswona a ti faneli ku katsiwa eka xitatimende xa gezi.
MAGOZA LAYA FANELEKE KU TEKIWA:
Vutisa muxavisi/n?winyi wa ndhawu maandlalelo ya tihakelo ta yena
Nhlamuselo leyi heleleke ya tihakelo yi fanele ku nyikiwa mutirhisi. (Loko ku nga ri na nhlamuselo ? mhaka leyi yi fanele ku tivisiwa muphakeri wa muganga)
Tivisa n?winyi wa ndhawu hi swilaveko swa Nawu wa Gezi kumbe milawu ya mhasipala eka mhaka leyi;
Loko ku nga ri na lexi endliwaka, kuma ku pfuneka eka muphakeri wa muganga ku vona leswaku muxavisi/n?winyi wa ndhawu u landzelela milawu ya mhasipala.
Loko xiphiqo xi nga ololoxiwanga, ku humelela yini?
U nga mangala mhaka leyi eka NER.
U nga endla xikombelo leswaku mhaka leyi yi yingiseriwa hi vuntshwa eka khoto ntsongo yo koxa
Ku ya eka tindhawu tin?wana i miehleketo yin?wana hambi leswi swi nga pfumeleriwiki hikuva ku nghenelela swo tala.
Hi wihi ntirho wa NER eka ndhawu leyi?
Tiva leswaku ntirho wa NER eka timhaka leti i wu tsongo tanihi leswi milawu ya mhasipala yi nga le henhla ka swihlawulekiso swa Swinawana. NER yi kondletela xitshunxo xa xivilelo exikarhi ka muxavisi/n?winyi wa ndhawu, mutirhisi na muphakeri wa muganga.
Hi wihi ntirho wa muphakeri wa muganga?
Swi fanele ku tekeriwa enhlokweni leswaku muphakeri wa muganga eka mhaka leyi i muphakeri loyi ku tshembhiwaka yena tanihi leswi gezi ku nga xitirhisiwa lexi bohaka.
Eka timhaka teto muxavisi u na xiboho xo nghenelela laha muxavisi/n?winyi wa ndhawu ku ka a nga landzeleli swilaveko swa nawu eka ndhawu yeyo.
HILAHA U NGA PAPALATAKA KU TSEMERIWA GEZI
XANA NAWU WU VULA YINI HI KU TSEMERIWA GEZI?
Nawu wa Gezi wa 1987 tanihi leswi wu cinciweke, wu vula leswaku muphakeri wa gezi a nga tsema gezi ra khasimende loko a nga hakeri akhawunti ya yena kumbe a nga landzelelangi swipimelo swa muphakeri. Hambi swi ri tano nawu wu lava leswaku muphakeri a nyika khasimende xitiviso xa khume mune wa masiku ku nga si tsemiwa gezi ra khasimende. Nkarhi lowu wu sungula loko ku amukeriwe xitiviso hi khasimende. Xitiviso lexi nyikiwaka eka xitatimende xa n?hweti xa amukeleka. Tikhasimende ti komberiwa ku tiva leswi tsariweke eka switatimende swa tona. Xiyenge lexi tirhanaka na mhaka leyi xi le ka xiyimo xa Nkoka wa Ntirho (NRS 047) naswona xi kumeka eka xiyenge xa Nawu wa Gezi lexi boxiweke laha henhla.
HI LAHA U NGA SWI PAPALATAKA
Hakela swikweleti swa wena
I swa nkoka ku hakela xikweleti xa gezi nkarhi hinkwawo. Leswi swi ta endla leswaku akhawunti ya wena yi nga koloti. Tikhasimende ti tsakela ku hakela xiphemu xa tihakelo ku papalata ku tsemeriwa gezi. Loko u hluleka ku hakela xikweleti n?hweti leyi landzelaka, xikweleti xa engeteleka. Tiva leswaku ku ka u nga hakeli hi mfanelo swi nga endla leswaku u tsemeriwa gezi. Loko u vona leswaku u nge swi koti ku hakela xikweleti xa wena, tihlanganisi na muphakeri wa wena wa muganga hi xihatla kutani mi kanerisana hilaha u nga hakelaka ha kona.
Hlonipha mintwanano ya swikweleti swa wena
Loko u ke u nga sayina ntwanano wo hakela xikweleti na muphakeri wa wena, swa hakela ku swi hetisisa. Loko u hluleka ku endla tano, gezi ra wena ri nga tsemiwa. Loko xiyimo xa wena xi cincile xi va xi tika endzhaku ka loko u sayinile ntwanano u fanele ku tivisa muphakeri hi xihatla. Vumbhoni byo kombisa ku cinca ka xiyimo byi nga laveka.
Langutisa matirhiselo ya wena
Loko u ri na mitara ya karata u ta fanela ku kambela tiyuniti leti u ti tirhisaka nkarhi hinkwawo. Eka xitatimende xin?wana na xin?wana xa gezi ku fanele ku va na tihakelo to sungula (leti hlayiweke nkarhi lowu nga hundza) na tihakelo to hetelela (leti hlayiweke sweswi). U fanele ku kambela loko tihakelo to sungula ta n?hweti ti fana na leto hetelela ta n?hweti leyi nga hundza. Loko leswi swi nga hlangani vutisa eka muphakeri wa muganga ku kuma nhlamuselo. Vahlayi va timitara va endla swihoxo nkarhi wun?wana.
Kambela nxavo wa yuniti ya wena
I swa nkoka ku tiva leswaku muphakeri u ta koxa mali muni hi yuniti (kWh) ya gezi leri u ri tirhisaka. Loko u nga swi tivi vutisa eka muphakeri wa muganga kumbe u tihlanganisa na Vulawuri bya Gezi ra Rixaka ku kuma mahungu. Ku twisisa leswaku u koxiwe mali muni hi n?hweti u ta fanela ku avanyisa ntsengo lowu u nyikiweke wona ku ya hi ti Rhandi ehansi ka kholomo ya gezi kutani u avanyisa leswi hi nhlayo ya tiyuniti leti nga le ka xitatimende xa wena. (Tiyuniti ku ta va ku hambana exikarhi ka ku hlayela ko sungula na ko hetelela). Leswi salaka ku ta va tihakelo hi yuniti.
Langutisa loko u nga cincela eka mitara yo hakela u nga si tirhisa gezi
Loko mhaka yo cincela eka mitara ya xikweleti ku ya eka mitara ya karata swi pfumeleleka, ringeta ku cinca. Tsundzuka leswaku ntsengo wo cinca wu ta laveka. Ntsengo wu ta ya hi mphakelo wa wena. Ku vuyeriwa eka muxaka lowu hi leswi:
Leswi swi ta ku pfuna ku pimanyeta matirhiselo ya gezi;
A wu nge vileli hi akhawunti ku va yi salela endzhaku;
Ku tsemiwa ka gezi swi ta papalatiwa;
U nga lawula mpimo wa gezi leri u lavaka ku ri tirhisa;
Loko akhawunti ya wena yo salela endzhaku, u ta fanela ku hakela ku nga si cinciwa ku ya eka mitara ya karata. Ku vuyeriwa loku nyikiweke laha henhla ku tlula xilaveko lexi. Kumisisa ku suka eka muphakeri wa wena pholisi leyi lawulaka mhaka yo fana na leyi. Hakanyingi vaphakeri van?wana va lava leswaku khasimende yi va na ntwanano wo hakela swikweleti hi nkarhi wo karhi lowu ku twananiweke hi wona.
KU YIVIWA KA GEZI
SWIPIMELO SWA VATIRHISI VA GEZI
KU YIVIWA KA GEZI
Ku yiviwa ka gezi i ntlhontlho lowu lavaka ku herisiwa loko vumaki bya mphakelo wa gezi byi ta tshama byi ri kona no pfuna.
Minkavanyeto: Ku nghenisa gezi swi nga ri nawini swi tala ku tikela endlelo kutani swi tlhengusa tintambhu leswi kavanyetaka gezi. Ku tikeriwa swi nga tshikilela na tindhawu ta vaakelana. Minkavanyeto leyi vangiwaka hi leswi a hi xihoxo xa muphakeri wa muganga.
Ku tikeriwa swi nga tlhela swi engetela ti vholiteji leti nga onhaka switirhisiwa swa tikhasimende leti hakelaka. Tikhasimende leti ti nge vi na ndlela yo koxa ku hakeriwa hi muphakeri wa gezi, tanihi leswi swiphiqo leswi swi nga vangiwangiki hi muphakeri kumbe hi ku honisa ku suka eka tlhelo ra yena.
Swi vanga na ku lahlekeriwa hi ntshovelo: Vaphakeri va lava ku kuma nkoka wa mali ya vona ku suka eka gezi leri va ri xaveke ku suka eka vatumbuluxi va gezi. Mbuyelo lowu sukaka eka ku xavisa gezi wu seketela vuswikoti no pfuna muphakeri ku tshama a ri bindzwini. Ku yiviwa ka gezi swi veka nghozi eka ku phakela gezi eka rixaka le ra ha taka.
Swi hlwerisa ku nghenisa gezi: Ku lahlekeriwa hi ntswalo swi vula leswaku mali yi va yitsongo leyi nghenaka eka nongonoko wo nghenisa gezi. Leswi swi vula leswaku vanhu lava nga ri ki na gezi va ta yima nkarhi wo leha ku ngheniseriwa rona.
A swi hlayisekangi: Eka timhaka to tala ku nghenisa gezi swi nga ri nawini swi na nghozi tanihi leswi tintambhu ti va ku ehandle naswona ku nga va na ku lahlekeriwa ka vutomi.
Swi tshikilela madurhelo ya gezi: Ku lahlekeriwa hi ntswalo swi vula leswaku mali leyi yi ta kumiwa kun?wana. Leswi swi vula leswaku ku ta engeteriwa tihakelo. Naswona i mani loyi a tshikileriwaka? Tikhasimende leti hakelaka gezi tanihi leswi ku lahlekeriwa loku ku engetelaka tihakelo.
MHAKA HI LESWAKU TIKHASIMENDE LETI HAKELAKA TI HAKELELA NA KU YIVIWA KA GEZI
U NGA PFUNA NJHANI?
Tsundzuxa muakelana wa wena hi ntshikilelo wa xiyenge lexi;
Tsundzuxa muakelana wa wena hilaha a nga endlaka xikombelo xo ngheniseriwa gezi;
Tivisa vaakelana va wena kumbe va nga tsundzuxa ku antswa ka hilaha u nga tirhanaka na mhaka leyi;
Tlakusa mhaka leyi eka muganga/swiyenge swa muganga;
Hundzisela mhaka eka Foramu ya Mbulavurisano ya Tikhasimende;
Tivisa muphakeri wa wena loko u tiva leswaku un?wana u yiva gezi.
Tsundzuka: Tanihi mutirhisi wa gezi wa boheka ku hakela mphakelo lowu u wu kumaka. Loko u ri na swiphiqo swo hakela akhawunti ya wena kumbe mitara yo hakela u nga si tirhisa gezi ku nga ndlela yin?wana. Hi ndlela yeleyo u ta kota ku lawula matirhiselo ya wena. Ku yiva ka gezi swi tshikilela tikhasimende ku nga ri ntsena eka ndhawu ya ka n?wina kambe na le ka tin?wana, tanihi leswi swi nga ta tshikilela nkhuluko.
TIKHASIMENDE
Hikokwalaho ka yini Tiforamu ta Mbulavurisano wa Tikhasimende?
Tiforamu ta Mbulavurisano wa Tikhasimende ti tiyimisela ku tiyisa vuxaka exikarhi ka vaphakeri na tikhasimende hi ku endla ndhawu laha ku nga avelanaka mahungu no cincana na laha swivilelo swa tikhasimende swi kaneriwaka kona no ololoxiwa.
Xana Tiforamu ta Mbulavurisano wa Tikhasimende ta laveka, xana swa boha?
Khale:
Ku tsakela ka tikhasimende a swi nga tekeriwi enhlokweni;
Ku nghenelela ka tikhasimende a swi nga ri kona;
Hakanyingi a wu fanele ku tiyisela leswi endliwaka hi muphakeri;
A ku nga ri na laha va nga hlohlotelaka lava tekaka swiboho no hlangana na vaphakeri.
Xana tiforamu ta tikhasimende ti tiyimisele ku endla yini?
Ti tiyimisele ku antswisa vuxaka lebyi nga kona exikarhi ka vaphakeri na tikhasimende, tlakusa tindlela to vulavurisana exikarhi ka mintlawa leyi mimbirhi no tlakusa ku lemukisa hi ku tirhisa dyondzo ya tikhasimende kutani yi tumbuluxa mbangu wa ntwanano eka vumaki bya vuphakeri.
MINTIRHO LEYI LANDZELAKA YO KOTEKA YI LANGUTISIWILE:
Ku aka vuxaka bya kahle exikarhi ka vaphakeri na tikhasimende;
ku kanela swivilelo swa tikhasimende leswi nga ololoxiwangiki;
ku tiva swilaveko swa tikhasimende;
ku hluvukisa swiringanyetwa;
ku hangalasa no cincana hi mahungu;
ku dyondzisa tikhasimende;
ku tirhisa/ku tiva swiyenge leswi nga kona eka miganga;
ku langutisa hi vuntshwa matirhelo ya muphakeri hi ku landza swiyimo leswi vekiweke;
ku vilela hi mahakelelo ya tiakhawunti no salela endzhaku hi timhaka ta mahakelelo;
ku nyikana mahungu hi tihakelo na madurhelo kumbe mhaka yin?wana.
Xana Tiforamu ta Mbulavurisano wa Tikhasimende ti nga tumbuluxiwaka ha kona?
Foramu ya Mbulavurisano wa Tikhasimende yi ta hlanganisiwa na muphakeri wa gezi eka ndhawu yo karhi. Muphakeri u fanele a ringeta ku nghenelerisa swiyenge hinkwaswo swa muganga ku endlela ku kuma nseketelo lowu heleleke wa muganga no nghenelela ka wona.
Tikhasimende ku suka eka swiyenge hinkwaswo swa tikhasimende ti fanele ku rhambiwa no pfumeleriwa ku nghenelela no hoxa xandla eka tinhlengeletano ta foramu. Laha swi faneleke ku nga vulavuriwa na hi swa:
Laha swi faneleke, tikhasimende kumbe mintlawa ya tikhasimende yi nga hlawula vayimeri vo va yimela eka tinhlengeletano.
Muphakeri wa gezi ku ta va yena murhambi wa nhlengeletano ya foramu naswona u ta tlhela a vumba xiphemu xa foramu. Makanelwa ya nhlengeletano ya fanele ku hlayisiwa.
MINTIRHO YA SWIRHO SWA TIFORAMU
Ntirho na vutihlamuleri bya swirho swa foramu ku ta va leswi landzelaka:
Swirho swa foramu swi fanele ku fambisana na minhluvukiso ya ESI na ku tsakela ka muganga;
Foramu yi ta tirha na timhaka leti tisiweke hi vanhu, mintlawa ya tikhasimende kumbe vayimeri va vona, na vaphakeri;
Foramu yi ta pfuna ku dyondzisa vatirhisi;
Foramu yi nge vi yona yi tekaka xiboho handle ka loko timhaka ta kona ti yi khumbha;
Foramu yi ta tihlanganisa na NER no hundzisela timhaka leti nga ololoxiwangiki tanihi xiboho xo hetelela.
Hi ku famba ka nkarhi Foramu yi ta langutisisa hi vuntshwa swiletelo swa Tiforamu ta Mbulavurisano wa Tikhasimende.
Tinhlengeletano hi minkarhi hinkwayo
Foramu yi fanele ku khoma kwalomu ka tinhlengeletano timbirhi hi lembe, va nga khoma tinhlengeletano to tala loko swi fanerile.
KU LANGUTISISA MATIRHELO YA KHASIMENDE YA GEZI
NER yi ta va na vutihlamuleri byo langutisisa Tiforamu ta Mbulavurisano wa Tikhasimende hi ku tirhisa endlelo ro karhi eka NRS 047.
Ku simekiwa ka foramu ya mbulavurisano wa tikhasimende ta gezi
Ku simekiwa ka Tiforamu ta Mbulavurisano wa Tikhasimende ku ta va hi ndlela leyi:
ku hluvukisiwa ka ndzinganyeto hi ku nghelela ka vahoxi va xandla;
ku tihlanganisa na vahoxi va xandla;
ku pasisiwa ka tihuvo ta nkoka leti faneleke;
ku pasisiwa ka Huvo ya NER;
ku vulavurisana ka vaphakeri va gezi na ku vulavurisana na vaaki.
Vayimeri lava tirhaka eka Tiforamu ta Mbulavurisano wa Tikhasimende va ta lava vuleteri. Leswi swi ta endliwa loko tiforamu ti simekiwile.
Ku vuyeriwa eka Vaphakeri na Tikhasimende
Vutivi hi tikhasimende mayelana na timfanelo na swiboho swa vona tanihi tikhasimende ta gezi.
Mbango wo tirheka lowu nga ta olovisa ntirhisano na ku twisisana exikarhi ka vaphakeri na tikhasimende ta vona.
Ku hunguta swivilelo na timholovo leswi yisiweke eka NER ku kuma switshunxo.
Ku pfuna NER ku langutisisa matirhelo ya muphakeri.
